Odluka administracije predsednika Sjedinjenih Država Donalda Trampa da ukloni zastave duginih boja sa Stounvol nacionanog spomenika u Njujorku izazvala je snažne političke i društvene reakcije širom SAD. Reč je o prvom nacionalnom spomeniku posvećenom pravima LGBT osoba, koji se nalazi u okviru istorijskog kompleksa oko bara Stonewall Inn u Grinič Vilidžu.
Prema memorandumu Službe nacionalnih parkova (NPS), ubuduće je u nacionalnim parkovima i na federalnim lokalitetima dozvoljeno isticanje isključivo zastave Sjedinjenih Država i zastave Ministarstva unutrašnjih poslova. Dokument, koji je u januaru potpisala vršilac dužnosti direktora agencije Džesika Bouron, predviđa izuzetke za istorijske, vojne i zastave plemena priznatih od strane federalne vlade, ali ne i za druge simbole.
U skladu sa novom direktivom, zastava duginih boja uklonjena je sa kompleksa Stounvol, što je protumačeno kao deo šire politike restrukturiranja kulturnih i federalnih institucija. Nekoliko nedelja ranije, u februaru 2025, NPS je sa svoje internet stranice posvećene spomeniku uklonio pojedine reference na LGBT+ osobe.
Istorijski kontekst
Stounvol ima posebno mesto u savremenoj američkoj istoriji. Upravo je policijska racija u baru 1969. godine izazvala višednevne proteste i sukobe koji se u javnosti smatraju početkom modernog pokreta za prava LGBT osoba u Sjedinjenim Državama. Spomenik je 2016. godine proglasio tadašnji predsednik Barak Obama, tokom svog drugog mandata, čime je lokacija dobila status nacionalnog memorijala.
Uklanjanje zastave, simbola tog pokreta, lokalni zvaničnici ocenjuju kao pokušaj revizije kulturnog narativa. Gradonačelnik Njujorka Zohran Mamdani izjavio je da je „ogorčen“ odlukom, ističući da „nikakvo brisanje ne može ućutkati istoriju koja je ovde nastala“.
Sličnu poruku uputio je i predsednik opštine Menhetn Bred Hojlman-Segal, ocenivši da je reč o pokušaju da se služba parkova prilagodi političkoj bazi administracije, uz marginalizaciju manjinskih grupa. On je najavio inicijativu da se zastava vrati na lokalitet, uprkos novim federalnim smernicama.
Lider demokratske manjine u Senatu, senator iz Njujorka Čak Šumer, nazvao je uklanjanje zastave „duboko skandaloznim“ i poručio da će se „Njujorčani pobrinuti da se ona vrati“.
Širi politički okvir
Memorandum NPS-a uklapa se u širi paket mera koje je predsednik Tramp pokrenuo na početku svog drugog mandata. Jednom od prvih direktiva savezna vlada je formalno priznala samo dva pola – muški i ženski. Potom su federalne agencije, uključujući Stejt department i Centre za kontrolu i prevenciju bolesti (CDC), revidirale službenu terminologiju, skraćujući akronim „LGBTK+“ na „LGBT“ i uklanjajući pojedine reference na transrodne, kvir i interseksualne osobe sa zvaničnih internet stranica i iz baza podataka.
U tom kontekstu, američki mediji podsećaju i na slučaj iz oktobra prošle godine, kada je direktor FBI-ja Keš Patel otpustio dugogodišnjeg zaposlenog koji je tokom prethodnog angažmana isticao zastavu duginih boja na radnom mestu. Iako u obrazloženju nije direktno pomenuta zastava, otpuštanje je, prema navodima izvora, povezano sa „neprimerenim isticanjem političkih simbola“.
Spor oko zastave na Stounvolu prerastao je u još jedan pokazatelj dubokih kulturnih i političkih podela u američkom društvu. Za jedne, odluka predstavlja dosledno sprovođenje pravila o federalnim simbolima i insistiranje na jedinstvenom državnom identitetu. Za druge, ona je signal povlačenja ranije ostvarenih simboličkih priznanja i pokušaj da se iz javnog prostora uklone vidljivi znaci pripadnosti manjinskim zajednicama.
Iako je formalno reč o administrativnoj odluci u okviru regulative nacionalnih parkova, njene posledice očigledno nadilaze okvire protokola i otvaraju pitanje odnosa između federalne vlasti, kulturnog nasleđa i savremenih društvenih pokreta u Sjedinjenim Državama.
Izvor: Politika