Sahranjen italijanski reditelj Franko Zefireli

Uz aplauz hiljada ljudi, u Firenci ispraćen italijanski reditelj Franko Zefireli. Iza Leonardovog potomka ostalo 20 filmova i više od 120 predstava.

ODUVEK sam verovao da je opera planeta na kojoj muze, u slavu svih umetnosti, rade zajedno, držeći se za ruke. Ovako je govorio Franko Zefireli (1923-2019), filmski i operski reditelj, scenograf i kostimograf, ali i italijanski senator, jedan od poslednjih svetskih velikana 20. veka, koga je dugim aplauzom, sa ove naše planete, ispratilo na hiljade ljudi, okupljenih ispred katedrale u njegovoj rodnoj Firenci. Bio je to odlazak čiji su spektakularnost i patos pomalo podsećali na masovne scene iz njegove “Aide” u milanskoj skali ili “Karmen” u Areni u Veroni.

Opraštajući se od ovog dalekog potomka Leonarda da Vinčija (pre nekoliko godina su to genetičari i dokazali), jedan britanski kritičar je zabeležio da je i čitav njegov život, od samog početka, podsećao na operu. Kao i renesansni genije iz čije loze vodi poreklo i Đanfranko Korsi, rođen je u vanbračnoj vezi. Bio je plod zabranjene ljubavi udate krojačice iz Firence Alaide Garosi Ciprijani i oženjenog trgovca tkaninama iz Vinčija – Otorina Korsija. Majka mu je izabrala ime, ali i opersko prezime Zefireti – “povetarac”, prema omiljenoj ariji iz Mocartovog “Idomena”. Matičar je, međutim, to pogrešno zapisao kao Zefireli, i tako je ostalo da ga svet pamti.

Ostao je bez majke kada je imao šest godina, pa ga je podigla rođaka njegovog oca Lida, a presudan uticaj na dečaka, koji je u osvit Drugog svetskog rata upisao arhitekturu na firentinskoj Akademiji lepih umetnosti, imala je njegova nastavnica engleskog Meri O’Nil, usadivši mu doživotnu ljubav prema literaturi i kulturi. O njoj i njenim engleskim i američkim prijateljicama, čuvenoj grupi “Škorpioni”, koja je rat provela internirana u toskanskom gradiću San Điminjano, Zefireli je mnogo decenija kasnije snimio film sa autobiografskim elementima “Čaj kod Musolinija”. Poput mladića u filmu, i on se priključio italijanskim partizanima, da bi dolaskom britanskih trupa postao njihov prevodilac.

Kao i stvaralaštvo (opus od 20 filmova i više od 120 operskih predstava i na desetine dramskih), i privatni život i njegov politički angažman bili su puni velikih raspona i neverovatnih obrta. Od nekadašnjeg partizana postao je izrazito konzervativan senator Berluskonijeve partije Forca Italija. U dva mandata zalagao se čak i za to da se žene kažnjavaju smrću zbog abortusa. Nikada nije krio da je homoseksualac, ali se zamerio LGBT populaciji jer je podržavao stav Katoličke crkve o ovoj vrsti seksualne opredeljenosti.

Čaroliju filma krajem četrdestih godina prošlog veka približio mu je Lukino Viskonti (bio mu je asistent, ali i ljubavnik), a potom je sarađivao i sa ostalim velikanima italijanskog neorealizma, poput Roberta Roselinija i Vitorija de Sike. Posle burnog i teatralnog razlaza sa Viskontijem, prvi put samostalno režira u Skali u Milanu, i to Rosinijevu “Italijanku u Alžiru”, koja mu je otvorila vrata domaćih, a potom i svih svetskih operskih kuća. Maštovitost i emocionalni naboji njegovih režija, grandioznost scenografija i bogatstvo kostima koje je sam kreirao, doveli su ga na sam vrh, pa je sarađivao sa zvezdama poput Tita Gobija i Marije Kalas.

Pučinijeva “Toska” koju je sa Kalasovom radio za Kovent garden bila je na repertoaru punih 40 godina. Grčkoj divi, svojoj bliskoj prijateljici, koju je obožavao jer, kako je govorio, nije pristajala na kompromise, posvetio je film “Kalas zauvek” sa Fani Ardan u glavnoj ulozi. Veruje se da je i sebe u ovom delu delimično portretisao kroz lik gej impresarija u tumačenju Džeremija Ajronsa.

Prvi samostalni film, inače, režirao je u svojoj punoj zrelosti, tek krajem šezdesetih godina prošlog veka, i to Šekspirovu komediju “Ukroćena goropad”, sa Elizabet Tejlor i Ričardom Bartonom (u originalnoj podeli zamišljeni su bili Sofija Loren i Marčelo Mastrojani). Nominovan je potom za Oskara za “Romea i Juliju”, sa tada anonimnim tinejdžerima Olivijom Hasi i Lenardom Vitingom.

Uz sve obrede sahranjen je u porodičnoj grobnici na groblju Porte Sante u Firenci.

SAOBRAĆAJNA NESREĆA SA LOLOBRIĐIDOM

MEĐU njegovim prijateljicama bila je i slavna Ana Manjani, ali i Đina Lolobriđida. Vozeći ga na fudbalsku utakmicu, Lolobriđida je izazvala saobraćajnu nezgodu u kojoj je Zefireli bio teže povređen, pa nije mogao da prisustvuje dodeli Oskara, kada je bio nominovan za “Romea i Juliju”. Film je tada osvojio nagrade Američke filmske akademije za najbolji kostim i fotografiju.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.